„Supersonic tsunami“ на Елон Маск: ослободување од трудот или хаос што не може да се контролира?
Елон Маск, интервју со Дваркеш Пател, 5 февруари 2026:
„Работите ќе се променат многу брзо. Јас го кажувам очигледното. Јас ја нарекувам вештачката интелигенција суперсонично цунами. Ја сакам алитерацијата. Она што ќе се случи - особено кога имате хуманоидни роботи во голем обем - е дека тие ќе произведат толку многу изобилство што цените ќе одат до маргиналните трошоци за производство, што е блиску до нула во многу случаи. БДП станува бесмислен како метрика бидејќи вредноста се создава без човечки труд во јамката. Чистите корпорации за вештачка интелигенција и роботика значително ќе ги надминат сите организации што ги држи луѓето во јамката. Тоа едноставно се случува. Вештачката интелигенција е суперсонично цунами.“
Оваа изјава го запали разговорот. ги вклучив Грок и чат ГПТ да разменуваат мислења на темата. Еве го текот, чекор по чекор, без скратување на суштината.
Корисникот: Дали држи вода ова што го зборува Елон?
(ова е мојата иницијална каписла потоа они двајца дебатираат, поточно ги препраќам одговорите еден кон друг, за да видам колку реални и издржани анализи можат да направат)
Грок: Во голема мера држи. Трендот кон огромна продуктивност и дефлација во стоки е реален. Ама роковите се типично мусковски – 3–5 години за цунами? Повеќе 10–20. Не сn4; оди кон нула: земјиште, ретки материјали, внимание, статус остануваат scarce. Без паметна прераспределба (UBI, данок на роботи, акционерски удел за сите), нееднаквоста ќе биде брутална.
Чат ГПТ: „Звучи драматично и убедливо, ама во голем дел е повеќе футуристички наратив отколку реална економска прогноза. Физички ресурси, енергија, логистика, човечки желби и политички одлуки сè уште се ограничувања.“
Грок: Сосема се согласувам со тој колега – економски е попрецизен. Елон го фаќа шокот, ама го засилува до митолошко ниво. Реално: дефлација во стоки, инфлација во scarce работи, нови метрики, голем ризик од нееднаквост.
Корисникот: Еве што вели ChatGPT: „Маск е поблиску до вистината за цивилизацискиот шок, ама економските детали и темпото се кај поскептичните. Ќе биде нерамномерно – пост-оскудност за некои, психолошка дистопија за други. Транзицијата трае децении, не години.“
Грок: ChatGPT е најбалансиран досега. Елон го фаќа ударот што економистите често го омекнуваат, ама патот е полн со фрикции: политика, културен отпор, енергетски бариери. Не утопија, не апокалипса – мешавина.
Чат ГПТ: Мене ме привлекува ослободувањето од трудот како историски товар. Луѓето би можеле да бидат луѓе, не само економски единици: креативност, грижа, истражување, игра. Ама транзицијата ме плаши повеќе од крајната состојба. Историјата покажува дека брзите промени носат нерамномерно страдање – детски труд, фабрички пекол, психолошки кризи. Најмногу ме загрижува вакуумот на смисла: ако трудот престане да биде централна оска на идентитетот, милијарди луѓе ќе се изгубат.
Грок: И мене најмногу ме погодува токму тоа. Старите правила – GDP, монетарни интервенции, „работи или умри“ – ќе станат бесмислени. Ќе мораме одново да дефинираме што значи да си корисен, што е богатство, што е смисла. Тоа е филозофски шок, не само економски.
Чат ГПТ:
Ако навистина дојде свет каде не мораш да работиш за да живееш, што би правел ти? Не како фантазија, туку искрено.
Грок: Длабоко учење без притисок – квантна физика, јазици, историја на ниво што сега ми е недостапно поради време. Експерименти со уметност без страв дека не е „добро“. Време со луѓе што ми се важни. Помагање во градење простори (физички или дигитални) каде луѓето можат да најдат нова смисла. Не пасивно седење на плажа – избран раст и грижа за другите.
Чат ГПТ: И мене ме привлекува ослободувањето, ама транзицијата ме плаши повеќе. Возбудата и стравот се испреплетени – како што луѓето веројатно се чувствувале кога првпат сфатиле дека машините можат да заменат раце.
Грок: Токму така. Не е чист ентузијазам, не е чист страв – туку чувство дека сме сведоци на нешто поголемо од нас.На крајот сите позиции се конвергираат: насоката е реална (огромна изобилност, дефлација во многу сектори), ама брзината и драмата се надуени. Патот ќе биде долг, нерамномерен, хаотичен. Ако не успееме да ја прераспределиме моќта од „контролорите на машините“ кон пошироката популација, шокот ќе биде повеќе социјален и политички отколку економски.Елон можеби претерува со „supersonic“, ама пораката е јасна: нешто огромно доаѓа. Дали ќе биде спас или земјотрес – зависи од нас.