САД ефикасно ќе ја контролираат безбедноста на Гренланд според договорот постигнат со Данска и самоуправната арктичка територија, објави претседателот Доналд Трамп.
Во објава на „Truth Social“ во петокот, Трамп рече дека договорот „им дава на Соединетите Држави трајна контрола врз безбедноста и сите други потреби на Гренланд, целосно решавајќи ги СИТЕ наши бројни загрижености на САД“.
„По моја директива, соработувавме со претставници на Данска и Гренланд за да гарантираме дека Соединетите Американски Држави ЗАСЕКОГАШ ќе имаат целосна способност да го сторат она што е потребно во Гренланд со цел да ја обезбедат и одбранат безбедноста на Гренланд и Соединетите Американски Држави“, додаде тој.
„Дополнително, отсега па натаму, ниту еден американски противник НИКОГАШ не може да има база во Гренланд, да има воено присуство во Гренланд или да прави чувствителни инвестиции во Гренланд, без наша изрична писмена согласност.“
Трамп вети дека САД ќе бидат „многу заштитнички настроени“ кон Гренланд, опишувајќи го договорот како „сон што стана реалност за Соединетите Американски Држави“.
Соопштението на Трамп се совпадна со состанокот на највисоките воени претставници на НАТО во Копенхаген, каде што 32-цата шефови на одбранбени сили на алијансата се собраа за да разговараат за зајакнување на колективното одвраќање и одбрана.
Американскиот претседател долго време тврдеше дека САД треба да го стекнат Гренланд од Данска поради стратешката позиција на островот и потребата да се спротивстави на руското и кинеското влијание на Арктикот. Неговите барања предизвикаа негодување во Копенхаген и дополнително ги затегнаа односите со сојузниците на Америка во НАТО во Европа.
Договорот за одбрана меѓу САД и Данска од 1951 година веќе му дозволува на Вашингтон да побара зголемено воено присуство во Гренланд. Иако Копенхаген го отфрли префрлањето на суверенитетот над територијата на САД, данските власти рекоа дека се подготвени да ги изменат постојните договори за да се справат со безбедносните загрижености на Трамп.
Данска потврди дека е постигнат договор кратко време по изјавата на Трамп.
„Договор што ја зајакнува нашата заедничка безбедност во арктичкиот и северноатлантскиот регион и затоа е добар и за НАТО и за Европа. Во исто време, го признава суверенитетот и територијалниот интегритет на Кралството и правото на самоопределување на народот на Гренланд“, изјави данската премиерка Мете Фредериксен.
„Договорот ги признава интересите на Гренланд и нашето место во меѓународната соработка. Тоа ни користи на сите“, рече премиерот на Гренланд, Јенс-Фредерик Нилсен.
Данската телевизија ДР, повикувајќи се на Канцеларијата на премиерот, соопшти дека страните планираат да го потпишат договорот следната недела на маргините на Генералното собрание на ОН во Њујорк.
Во февруари, НАТО ја започна својата иницијатива „Арктички стражар“, координирајќи и проширувајќи ги сојузничките воени активности низ Арктикот, вклучувајќи вежби предводени од Данска во и околу Гренланд. Овој потег следеше по разговорите меѓу Трамп и генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, за безбедноста во регионот.